Vazduh Buka Zemljište

Izveštaje o kvalitetu vazduha, nivou buke u životnoj sredini i zemljištu na teritoriji Grada Kruševca možete videti na sledećem linku:

https://krusevac.ls.gov.rs/ekologija/

Izveštaji

U realizaciji programskih zadataka iz oblasti higijene na teritoriji Rasinskog okruga učestvovao je Centar za higijenu i humanu ekologiju Zavoda za javno zdravlje iz Kruševca uz aktivno učešće nadležnih inspekcijskih službi, a posebno službi Republičke sanitarne inspekcije.

Vazduh

Kontinuirano merenje aerozagađenja komunalne sredine grada Kruševca

Kontinuirano merenje aerozagađenja komunalne sredine grada Kruševca vrši se u skladu sa Programom kontrole kvaliteta vazduha koji je donela Vlada Republike Srbije i Programom SO Kruševac.

Vrsta i obim ispitivanja:

  • ispitivanje stepena zagađenosti vazduha osnovnim i specifičnim zagađujućim materijama obuhvata 11 vrsta ispitivanja sa ukupno 4.800 uzoraka za godinu dana
  • ispitivanja se vrše na 5 mernih mesta u komunalnoj sredini grada (Trg Pobede, Trg Mladih, Bazeni i Bivolje) i na mernom mestu deponija Srnje (merenje specifičnih zagađivača).

Voda

Zdravstena ispravnost vode za piće Rasinskog okruga

Zavod za javno zdravlje Kruševac u okviru svoje osnovne delatnosti vrši kontrolu zdrastvene ispravnosti vode za piće sa teritorije rasinskog okruga. Kontrola podrazumeva:

  • Nadzor nad izvorišnim bunarima,
  • Nadzor nad sistemom za prečišćavanje vode,
  • Nadzor nad dezinfekcionim sistemom i distributivnom mrežom.

Uzorkovanje vode za mikrobiološki i fizičko-hemijski pregled vrši se u skladu sa Pravilnikom o higijenskoj ispravnosti vode za piće (Sl. list SRJ 42/98).
Cilj redovne kontrole je zaštita zdravlja potrošača i sprečavanje pojave hidrične epidemije. Na teritoriji rasinskog okruga imamo šest gradskih vodovoda i 34 seoska koji su pod kontrolom Zavoda za javno zdravlje Kruševac. Svi gradski vodovodi zadovoljavaju kriterijume koji se koriste pri proceni vode za piće. Seoski vodovodi su takođe pod redovnom kontrolom, ali je učestalost uzorkovanja i broj uzoraka znanto manji.

Nadzor nad vodosnabdevanjem

- centralni način snabdevanja vodom gradskih naselja

Svi centralni vodovodi na teritoriji Rasinskog okruga stavljeni su pod javnu zdravstvenu kontrolu od strane Zavoda za javno zdravlje iz Kruševca, a kontrola vode sprovodi se prema odredbama Pravilnika o higijenskoj ispravnosti vode za piće (Sl. List SRJ br. 42/98 i br. 4/99).

Prečišćavanje sirove vode za piće vrše gradski vodovodi u: Kruševcu, Aleksandrovcu i Varvarinu. Dezinfekcija vode obavlja se u svim gradskim vodovodima. Ovaj vodovod se ne koristi za snabdevanje stanovništva vodom za piće i pripremanje hrane, zbog povećanog sadržaja nitrita, nitrata i amonijaka.

Rezultati ispitivanja higijenske ispravnosti vode za piće iz centralnih vodovoda dati su po opštinama. Bakteriološka neispravnost po opštinama je manja u odnosu na prošlu godinu u svim opštinama osim u vodovodu Kruševac, a najveća bakteriološka neispravnost bila je u vodovodu Ćićevac zbog neredovnog hlorisanja vode.

Uzroci bakteriološke neispravnosti sadržani su u povećanom broju svih živih klica i prisustvu klica indikatora fekalnog zagađenja.

Uzroci hemijske neispravnosti u vodovodu u Varvarinu vezani su za povećan sadržaj gvožđa, mutnoće i boje, a kod vodovoda u Ćićevcu zbog povećanog sadržaja nitrita, mangana i nitrata.

- centralni način snabdevanja vodom za piće seoskih naselja

Iz prikaza sanitarno-higijenskih karakteristika seoskih vodovoda i rezultata ispitivanja vode na higijensku ispravnost nedvosmisleno se može zaključiti da korišćenje vode iz ovih vodnih objekata predstavlja veoma veliki rizik po zdravlje stanovništva zbog visokog procenta mikrobiološke i hemijske neispravnosti.

Uzroci ovakog stanja su mnogobrojni:

  • nestručna izgradnja i zaštita izvorišta
  • nedostatak redovne dezinfekcije i kontrole vode
  • nerešeno pitanje vlasništva
  • nemogućnost inspekcijskih službi da naloži preduzimanje mera zaštite i redovne kontrole ispravnosti vode
  • nezainteresovanost korisnika za rešavanje ovog problema,

Najčešći uzrok mikrobiološke neispravnosti je prisustvo klica indikatora fekalnog zagađenja, a hemijska neispravnost se vidi u prisustvu povećanog sadržaja nitrata, nitrita, gvožđa, mangana i organskih materija.

- lokalni način vodosnabdevanja – javni vodni objekti

Snabdevanje stanovništva vodom za piće putem lokalnih vodnih objekata nije rešeno na zadovoljavajući način zbog sanitarno-higijenskih nedostataka kod većeg broja ovih objekata, nesprovođenja redovne dezinfekcije, neobezbeđene redovne kontrole higijenske ispravnosti vode i neadekvatne zaštite izvorišta, što se negativno odražava na ispravnost vode, posebno u mikrobiološkom pogledu. Opšti je zaključak da ovi vodni objekti predstavljaju epidemiološki rizik za korisnike koji se, makar i povremeno, snabdevaju vodom za piće.

Dispozicija otpadnih materija

- centaralni način dispozicije otpadnih voda

Centaralni način dispozicije otpadnih voda obavlja se samo u gradskim nasiljima u svim opštinama Rasinskog okruga. Konačna dispozicija neprečišćenih otpadni voda vrši se u vodotoke Zapadne Morave, Rasine i Velike Morave ugrožavajući na taj način kvalitet površinskih i podzemnih voda što se negativno može odraziti na izvorišta za snabdevanje vodom za piće u slivu svih reka.

Neprečišćene otpadne vode Brusa i Blaca u velikoj meri ugrožavaju kvalitet vode akumilacije “Ćelije” koje služi kao izvorište za snabdevanje vodom za piće grada Kruševca i okolnih naselja.

Zdravstvena ispravnost životnih namirnica

Na osnovu Zakona o zdravstvenoj ispravnosti životnih namirnica i predmeta opšte upotrebe kontiuirano se obavlja kontrola i prati stanje zdravstvene ispravnosti namirnica. Kontrolu vrši Zavod za zaštitu zdravlja, kao jednu od svojih osnovnih delatnosti, u saradnji sa Republičkom sanitarnom inspekcijom, a u okviru zdravstvenog nadzora nad proizvodnjom i prometom namirnica.

Zavod vrši mikrobiološku i hemijsku kontrolu namirnica i predmeta opšte upotrebe domaćeg porekla iz industrije, zanatske proizvodnje i prometa. Kontrola i način uzimanja uzoraka za vršenje analiza životnih namirnica i predmeta opšte upotrebe radi ispitivanja zdravstvene ispravnosti vrši se na način i pod uslovima koji su ordređeni Uputstvom poropisanim od strane Saveznog ministarstva za rad i socijalnu politiku.

Pod kontrolom zdravstvene ispravnosti namirnica i predmeta opšte upotrebe u smislu ovog Uputstva podrazumeva se učestalost i način uzimanja uzoraka namirnica radi laboratorijskog ispitivanja higijenske ispravnosti.

U našem Zavodu kontrola ispravnosti životnih namirnica radi se kao sistematska i nesistematska. Pod sistematskom kontrolom zdravstvene ispravnosti namirnica u smislu ovog Uputstva podrazumeva se uzimanje 15 uzoraka namirnica i predmeta opše upotrebe na 1000 stanovnika godišnje (što je preporuka). Pod nesistematskom kontrolom zdravstvene ispravnosti namirnica podrazumeva se uzorkovanje povremeno kod sumnje da je došlo do trovanja i prema epidemiološkim indikacijama.

Analizom rezultata laboratorijskih analiza kontrole životnih namirnica bilo kroz sistematsku kontrolu, bilo kroz akcije Sanitarne inspekcije, uočeno je da veliki broj neispravnih namirnica na celom terenu koji pokriva naš Zavod potiče iz zanatske proizvodnje gde je primećen trend porasta neispravnosti.

Prateće podatke dobijene kontrolom životnih namirnica i sagledavanje stepena ispravnosti odnosno neispravnosti za nas kao lekare bitno je, jer možemo da procenjujemo rizik po zdravlje stanovništva. Iz tih razloga jasno je da se ne može ostaviti savesti proizvođača da li hoće ili ne i u kom obimu da kontroliše svoj proizvod. Za bezbednost zdravlja ljudi kontrola namirnica treba da se obavlja bar jedanput mesečno (lako kvarljive namirnice i cešće), a proizvođači svoje proizvode kontrolišu uglavnom tek po nalogu inspekcije.

Zato je dobro iznaći način da se proizvođači hrane i oni koji je distribuiraju i prodaju odnosno vlasnici SZR-a i ugostiteljskih objekata obavežu da redovno kontrolišu svoje proizvode.